تبدیل عکس فیش بانکی به اکسل؛ استخراج اطلاعات رسید چگونه انجام می‌شود؟

وقتی تعداد فیش‌های بانکی زیاد می‌شود، وارد کردن اطلاعات هر رسید به‌صورت دستی می‌تواند زمان زیادی از حسابدار یا مسئول امور مالی بگیرد. مبلغ واریزی، تاریخ تراکنش، ساعت، شماره پیگیری و سایر اطلاعات باید از روی تصویر فیش خوانده و در یک فایل ثبت شوند.

اما آیا می‌توان به‌جای تایپ دستی، اطلاعات فیش بانکی را از روی عکس استخراج کرد و به اکسل انتقال داد؟

بله. این کار با استفاده از فناوری تشخیص نوری نویسه‌ها یا OCR امکان‌پذیر است. OCR محتوای متنی موجود در تصویر را شناسایی می‌کند و آن را به داده‌ای تبدیل می‌کند که بتوان در نرم‌افزارهایی مانند Excel استفاده کرد.

در این مقاله بررسی می‌کنیم تبدیل عکس فیش بانکی به اکسل چگونه انجام می‌شود، چه اطلاعاتی قابل استخراج است، چه عواملی باعث خطا می‌شوند و چطور می‌توان نتیجه را بررسی کرد.

تبدیل عکس فیش بانکی به اکسل یعنی چه؟

منظور از تبدیل عکس فیش بانکی به اکسل این است که اطلاعات نوشته‌شده روی تصویر یک رسید بانکی شناسایی و به شکل ردیف‌ها و ستون‌های قابل استفاده در یک جدول ذخیره شوند.

برای مثال، فرض کنید تصویر یک فیش بانکی شامل اطلاعات زیر باشد:

  • مبلغ تراکنش: ۲,۵۰۰,۰۰۰ تومان

  • تاریخ: ۱۴۰۵/۰۸/۱۰

  • ساعت: ۱۲:۳۵

  • شماره پیگیری: ۱۲۳۴۵۶۷۸

  • نوع تراکنش: انتقال وجه

در حالت دستی، باید هرکدام از این اطلاعات را از روی تصویر بخوانید و در سلول مناسب اکسل وارد کنید.

اما در فرآیند استخراج خودکار، نرم‌افزار ابتدا متن موجود در تصویر را شناسایی می‌کند و سپس اطلاعات موردنیاز را در قالب یک ساختار جدولی قرار می‌دهد.

نکته مهم این است که OCR صرفاً متن تصویر را می‌خواند. برای اینکه اطلاعات در ستون‌های درست قرار بگیرند، به مرحله دیگری برای تشخیص نوع و جایگاه هر داده نیز نیاز است.

چه اطلاعاتی را می‌توان از عکس فیش بانکی استخراج کرد؟

اطلاعات قابل استخراج به نوع رسید، بانک صادرکننده، کیفیت تصویر و نحوه نمایش اطلاعات بستگی دارد.

مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

اطلاعاتکاربرد
مبلغ تراکنشثبت مبلغ واریزی
تاریخ تراکنشمرتب‌سازی و بررسی زمانی
ساعت تراکنشتشخیص زمان انجام پرداخت
شماره پیگیریشناسایی و پیگیری تراکنش
شماره مرجعکمک به شناسایی تراکنش
نام بانکدسته‌بندی رسیدها
نوع تراکنشتشخیص نوع عملیات بانکی
توضیحاتثبت اطلاعات تکمیلی رسید

البته تمام این اطلاعات در همه فیش‌ها وجود ندارند. ممکن است یک رسید شماره مرجع داشته باشد اما ساعت تراکنش را نمایش ندهد؛ یا اطلاعاتی مانند نام بانک و نوع عملیات به شکل متفاوتی درج شده باشند.

بنابراین نباید انتظار داشت هر نرم‌افزاری از تمام تصاویر، دقیقاً مجموعه اطلاعات یکسانی استخراج کند.

OCR چگونه اطلاعات فیش بانکی را می‌خواند؟

OCR مخفف عبارت Optical Character Recognition است و به فناوری تشخیص متن از تصویر گفته می‌شود.

این فناوری می‌تواند نوشته‌های موجود در عکس، اسکن یا بعضی اسناد تصویری را شناسایی و به متن قابل پردازش تبدیل کند.

فرآیند کلی استخراج اطلاعات فیش بانکی معمولاً شامل چند مرحله است:

۱. دریافت تصویر فیش

در ابتدا تصویر رسید وارد نرم‌افزار می‌شود. این تصویر می‌تواند با فرمت‌هایی مانند JPG، JPEG یا PNG ذخیره شده باشد.

در بعضی سیستم‌ها امکان پردازش فایل PDF نیز وجود دارد.

۲. آماده‌سازی تصویر

کیفیت تصویر نقش مهمی در نتیجه OCR دارد. به همین دلیل ممکن است پیش از تشخیص متن، عملیاتی مانند موارد زیر انجام شود:

  • اصلاح چرخش تصویر

  • افزایش وضوح نوشته‌ها

  • کاهش نویز و سایه

  • تنظیم روشنایی و کنتراست

  • جدا کردن بخش‌های مهم رسید

این اقدامات می‌توانند خواندن متن را برای موتور OCR آسان‌تر کنند.

۳. تشخیص متن

در این مرحله موتور OCR نوشته‌ها و اعداد موجود در تصویر را شناسایی می‌کند.

برای مثال، ممکن است متن استخراج‌شده به شکل زیر باشد:

«مبلغ: ۲۵۰۰۰۰۰»

«تاریخ: ۱۴۰۵/۰۸/۱۰»

«شماره پیگیری: ۱۲۳۴۵۶۷۸»

خروجی این مرحله معمولاً مجموعه‌ای از متن‌های شناسایی‌شده است و هنوز لزوماً یک جدول مرتب و آماده اکسل نیست.

۴. تشخیص نوع اطلاعات

پس از استخراج متن باید مشخص شود هر عدد یا عبارت متعلق به کدام بخش است.

برای مثال، نرم‌افزار باید تشخیص دهد کدام عدد مبلغ تراکنش است و کدام عدد شماره پیگیری.

این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ چون ممکن است یک فیش چندین عدد داشته باشد و صرفاً استخراج صحیح اعداد برای ثبت اطلاعات کافی نباشد.

۵. انتقال اطلاعات به اکسل

در مرحله آخر، اطلاعات شناسایی‌شده در ستون‌های مشخص قرار می‌گیرند.

برای نمونه، خروجی می‌تواند چنین ساختاری داشته باشد:

نام فایلمبلغتاریخساعتشماره پیگیری
receipt-01.jpg۲,۵۰۰,۰۰۰۱۴۰۵/۰۸/۱۰۱۲:۳۵۱۲۳۴۵۶۷۸
receipt-02.jpg۱,۸۰۰,۰۰۰۱۴۰۵/۰۸/۱۰۱۳:۱۰۸۷۶۵۴۳۲۱

به این ترتیب اطلاعات چندین تصویر در یک جدول قابل بررسی قرار می‌گیرند.

چرا استخراج اطلاعات فیش بانکی همیشه دقیق نیست؟

یکی از نکات مهم در استفاده از OCR این است که نتیجه استخراج متن همیشه بدون خطا نیست.

حتی اگر تصویر ظاهراً واضح باشد، ممکن است بعضی اعداد یا نوشته‌ها اشتباه شناسایی شوند.

مهم‌ترین دلایل خطا عبارت‌اند از:

کیفیت پایین تصویر

اگر تصویر تار، کم‌نور یا بیش از حد فشرده شده باشد، تشخیص اعداد دشوارتر می‌شود.

تفاوت طراحی رسید بانک‌ها

بانک‌های مختلف از قالب‌ها، فونت‌ها و چیدمان‌های متفاوتی استفاده می‌کنند. در نتیجه، یک روش تشخیص ممکن است روی یک نوع رسید عملکرد بهتری نسبت به نوع دیگر داشته باشد.

شباهت ظاهری اعداد

بعضی اعداد در تصاویر بی‌کیفیت ممکن است شبیه یکدیگر دیده شوند. این مسئله به‌خصوص در استخراج مبلغ و شماره پیگیری اهمیت دارد.

تفاوت ریال و تومان

یکی از خطاهای مهم در پردازش فیش‌های بانکی، تشخیص واحد مبلغ است.

برای مثال، مبلغ ۲۵۰,۰۰۰ تومان معادل ۲,۵۰۰,۰۰۰ ریال است. اگر نرم‌افزار واحد مبلغ را درست تشخیص ندهد، ممکن است عدد استخراج‌شده باعث اشتباه در ثبت حسابداری شود.

چیدمان متفاوت اطلاعات

در بعضی رسیدها مبلغ در بالای صفحه و شماره پیگیری در پایین آن قرار دارد. در برخی دیگر، اطلاعات به شکل دیگری نمایش داده می‌شوند.

به همین دلیل، استخراج دقیق اطلاعات فقط به تشخیص حروف و اعداد وابسته نیست و شناخت ساختار رسید نیز اهمیت دارد.

چطور دقت اطلاعات استخراج‌شده را بررسی کنیم؟

پس از تبدیل عکس فیش بانکی به اکسل، بهتر است اطلاعات استخراج‌شده بدون بررسی نهایی وارد گزارش مالی نشوند.

برای کنترل نتیجه می‌توان چند مورد را بررسی کرد:

  1. مبلغ ثبت‌شده در اکسل را با مبلغ روی تصویر مقایسه کنید.

  2. واحد مبلغ، یعنی ریال یا تومان، را مشخص کنید.

  3. تاریخ و ساعت را با اطلاعات رسید تطبیق دهید.

  4. شماره پیگیری را از نظر تعداد و ترتیب ارقام بررسی کنید.

  5. اطلاعات ناقص یا نامشخص را برای بررسی مجدد مشخص کنید.

  6. تصویر اصلی را در کنار اطلاعات استخراج‌شده نگه دارید.

بهتر است برای اطلاعاتی که اطمینان کافی از صحت آن‌ها وجود ندارد، وضعیت مشخصی مانند «نیازمند بررسی» در نظر گرفته شود.

این کار کمک می‌کند خطای احتمالی OCR با اطلاعات قطعی حسابداری اشتباه گرفته نشود.

آیا می‌توان چندین عکس فیش بانکی را هم‌زمان به اکسل تبدیل کرد؟

بله. در بعضی ابزارها و نرم‌افزارها امکان پردازش گروهی تصاویر وجود دارد.

در این روش به‌جای وارد کردن اطلاعات هر فیش به‌صورت جداگانه، چندین تصویر به سیستم داده می‌شوند و اطلاعات آن‌ها در یک خروجی مشترک قرار می‌گیرد.

پردازش گروهی برای مجموعه‌هایی کاربرد دارد که روزانه تعداد زیادی رسید دریافت می‌کنند؛ مانند:

  • فروشگاه‌ها

  • شرکت‌های خدماتی

  • واحدهای حسابداری

  • کسب‌وکارهای اینترنتی

  • مجموعه‌های دارای چند صندوق یا مسئول دریافت وجه

البته توانایی پردازش هم‌زمان به امکانات نرم‌افزار، منابع سخت‌افزاری و کیفیت تصاویر بستگی دارد.

تفاوت استخراج اطلاعات فیش با تأیید واقعی پرداخت چیست؟

این دو موضوع نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.

استخراج اطلاعات فیش یعنی خواندن نوشته‌ها و اعداد موجود در تصویر. اما تأیید واقعی پرداخت یعنی اطمینان از اینکه تراکنش موردنظر واقعاً انجام شده و وجه به حساب مقصد رسیده است.

برای مثال، OCR ممکن است بتواند مبلغ، تاریخ و شماره پیگیری یک رسید را با دقت بالایی استخراج کند؛ اما این موضوع به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که پول واقعاً به حساب دریافت‌کننده واریز شده است.

بنابراین اطلاعات استخراج‌شده از تصویر باید به‌عنوان داده‌های مربوط به رسید در نظر گرفته شوند، نه تأییدیه قطعی دریافت وجه.

هنگام انتخاب ابزار تبدیل عکس فیش به اکسل به چه نکاتی توجه کنیم؟

ابزارهای مختلفی برای تشخیص متن از تصویر وجود دارند؛ اما همه آن‌ها برای پردازش فیش بانکی مناسب نیستند.

هنگام انتخاب یک ابزار، بهتر است موارد زیر را در نظر بگیرید:

  • پشتیبانی مناسب از زبان فارسی و اعداد فارسی

  • توانایی تشخیص اعداد و مبالغ

  • امکان پردازش تصاویر با کیفیت‌های متفاوت

  • پشتیبانی از قالب‌های رایج تصویر و PDF

  • امکان پردازش چند تصویر

  • دسته‌بندی اطلاعات در ستون‌های مجزا

  • قابلیت ذخیره خروجی در قالب Excel

  • نمایش اطلاعات نامطمئن برای بررسی انسانی

  • حفظ ارتباط هر ردیف با تصویر اصلی

برای اسناد مالی، امنیت اطلاعات نیز اهمیت زیادی دارد. اگر فیش‌ها حاوی اطلاعات بانکی و شخصی هستند، باید مشخص باشد تصاویر در کجا پردازش و ذخیره می‌شوند و چه افرادی به آن‌ها دسترسی دارند.

جمع‌بندی

تبدیل عکس فیش بانکی به اکسل روشی برای کاهش ورود دستی اطلاعات و مرتب‌سازی رسیدهای بانکی است. با استفاده از OCR می‌توان اطلاعاتی مانند مبلغ، تاریخ، ساعت و شماره پیگیری را از روی تصویر استخراج کرد و در قالب یک جدول قرار داد.

با این حال، نتیجه استخراج به کیفیت تصویر، ساختار رسید، زبان و اعداد و توانایی نرم‌افزار بستگی دارد. به همین دلیل، بررسی اطلاعات مهم پیش از استفاده در گزارش‌های مالی ضروری است.

همچنین باید توجه داشت که خواندن اطلاعات یک رسید با تأیید واقعی واریز وجه تفاوت دارد. استخراج خودکار اطلاعات می‌تواند فرآیند ثبت و بررسی را سریع‌تر کند، اما جایگزین کنترل نهایی تراکنش بانکی نیست.

سوالات متداول

آیا می‌توان عکس فیش بانکی را به فایل اکسل تبدیل کرد؟

بله. با استفاده از فناوری OCR و ابزارهای پردازش تصویر می‌توان اطلاعات موجود در فیش را استخراج و در قالب جدول یا فایل اکسل ذخیره کرد.

آیا OCR می‌تواند مبلغ فیش بانکی را تشخیص دهد؟

بله. OCR می‌تواند اعداد موجود در تصویر را شناسایی کند؛ اما دقت تشخیص به کیفیت تصویر، نوع فونت و نحوه نمایش مبلغ بستگی دارد.

آیا شماره پیگیری هم از روی عکس فیش استخراج می‌شود؟

در صورتی که شماره پیگیری در تصویر خوانا و قابل تشخیص باشد، امکان استخراج آن وجود دارد. با این حال، بهتر است شماره استخراج‌شده با تصویر اصلی مقایسه شود.

آیا امکان تبدیل چند فیش بانکی به یک فایل اکسل وجود دارد؟

بله. ابزارهایی که قابلیت پردازش گروهی دارند می‌توانند اطلاعات چند تصویر را استخراج و در یک جدول مشترک ذخیره کنند.

آیا تبدیل عکس فیش بانکی به اکسل بدون اینترنت امکان‌پذیر است؟

بله. اگر نرم‌افزار از موتور OCR آفلاین استفاده کند، پردازش تصویر می‌تواند بدون ارسال فایل به سرورهای اینترنتی انجام شود. البته این قابلیت به ابزار انتخاب‌شده بستگی دارد.

آیا استخراج اطلاعات از فیش بانکی به معنی تأیید واریز است؟

خیر. OCR فقط اطلاعات قابل مشاهده در تصویر را می‌خواند. برای اطمینان از دریافت وجه باید وضعیت واقعی تراکنش از طریق حساب بانکی یا مسیر معتبر بانکی بررسی شود.